سید احمد

براي ساخت يك نيروگاه هسته اي سرمايه زيادي لازم است، اگرچه هزينه سوخت آنها ارزان است. بنابراين، قيمت تمام شده برقي كه توليد مي كنند عمدتا بستگي به سرمايه به كار رفته، نرخ بهره منابع مالي، و مدت زمان ساخت نيروگاه دارد. همچنين مواردي چون امنيت نيروگاه، و چگونگي مديريت پسماند ها بر قيمت تمام شده انرژي توليد شده اثرگزار است. با اين حال، تبعات گرم شدن كره زمين و قوانيني چون ماليات كربن باعث مي شود نيروگاه هاي هسته اي جديد، همچنان ساخته شوند.

هزينه ساخت يك نيروگاه هسته اي چقدر است؟ برآورد هزينه ساخت يك نيروگاه هسته اي جديد را از ويكي پديا نقل مي كنم:

فوريه 2008: هزينه احداث دو عدد راكتور AP1000 شامل برج هاي تهويه، آماده سازي سايت،‌ هزينه زمين، هزينه هاي انتقال برق، و مديريت ريسك بين 2444 دلار تا 3582 دلار براي هر كيلووات ظرفيت. با افزودن هزينه هاي تامين مالي اين رقم به 5780 دلار تا 8071 دلار براي هر كيلووات مي رسد.

مارس 2008: هزينه احداث دو عدد راكتور AP1000 در صورتي كه هر كدام در 18 ماه ساخته شود، اولي 5400 دلار براي هر كيلووات و دومي هر كيلووات 3376 دلار كه جمعا به 9400 مليون دلار مي رسد. با اضافه شدن هزينه زمين، آماده سازي سايت، برج هاي خنك كننده، هزينه هاي تامين مالي (فاينانس) درخواست پروانه، سوخت اوليه براي دو واحد، هزينه هاي مالكيت، بيمه و ماليات، تعديل و در نظر گرفتن احتمالات اين رقم به 14 مليارد دلار مي رسد.

مي 2008: هزينه احداث دو عدد راكتور AP1000در كاروليناي جنوبي، انتظار مي رود با در نظر گرفتن تورم، هزينه هاي مالكيت، آماده سازي سايت، هزينه هاي احتمالي، و تامين مالي بالغ بر 9800 مليون دلار شود.

نوامبر 2008: هزينه احداث دو عدد راكتور AP1000براي شركت انرژي دوك در آمريكا بدون در نظر گرفتن هزينه هاي تامين مالي و تورم 11 مليارد دلار برآورد شده است.

آوريل 2008: هزينه احداث دو عدد راكتور AP1000در جورجيا 14 مليارد دلار برآورد شده است. پيش بيني شده است براي ارتقاي خطوط انتقال به 3 مليارد دلار ديگر نياز خواهد بود.

در مقايسه با قيمت هاي آمريكا، هزينه ساخت راكتور AP1000 در چين بسيار كمتر خواهد بود:

در 2007: پيش بيني هزينه 5300 مليون دلاري براي اولين نيروگاه هسته اي با دو واحد AP1000 گزارش شده است.

در 2009: هزينه ساخت چهار راكتور AP1000 در حال ساخت در چين 8 مليارد دلار گزارش شده است.

در 2010: كميسيون انرژي هسته اي چين اعلام كرد قصد دارد با توليد انبوه راكتور چيني CAP1400 كه بر مبناي AP1000 طراحي مي شود، هزينه ها را كاهش دهد. ساخت اين راكتور ها قرار است در 2013 شروع شود و هزينه آنها 1000 دلار براي هر كيلووات خواهد بود.

تاثير تاخير در راه اندازي

تاخير در راه اندازي ممكن است باعث افزايش شديد هزينه ها شود. چون نيروگاه در زمان ساخت هيچ درآمدي ندارد، زمان ساخت طولاني تر يعني بار سنگين هزينه هاي تامين مالي پروژه. ساخت نيروگاه هاي مدرن هسته اي معمولا 4 سال طول مي كشد. (مثلا براي ساخت AP1000 از زمان امضاي قرارداد تا راه اندازي 60 ماه، براي EPR از اولين بتن تا راه اندازي 48 ماه، براي ESBWR چهل و پنج ماه.) با اين حال بعضي پروژه ها مثلا EPR در فنلاند و فرانسه از زمان برنامه ريزي شده عقب هستند، يا در بعضي كشور ها مخصوصا آمريكا، بعضا در تاييد جواز، بازرسي، و صدور گواهي براي نيروگاه هسته اي پيش آمده كه منجر به افزايش هزينه ها شده است. با اين حال فرايند هاي تاييد و بازرسي و صدور گواهي استاندارد شده اند و امروزه در زمان كوتاه تر و با ايمني بيشتر انجام مي شوند.

در آمريكا قوانيني  وجود دارد كه سازنده نيروگاه بايد اول براي طرح خود گواهي بگيرد. در اين صورت و اگر نيروگاه مطابق طرح ساخته شود، اجازه راه اندازي خواهد داشت. اين كار باعث مي شود زمان راه اندازي نيروگاه ها كوتاه تر شود. در فرانسه، دولت يك مدل راكتور را با فرايندي مشابه مدل مهندسي ايمني صنايع هوايي تتاييد كرده است، و بدين ترتيب زمان راه اندازي به مقدار قابل ملاحظه اي كاهش يافته است.

در كانادا، تاخيرهاي زيادي در ساخت راكتور اتمي دارلينگتون پيش آمد. كارهاي ساختماني در سال 1981 شروع شد و قرار بود 7400 مليون دلار كانادا هزينه داشته باشد. ولي در سال 1993 با هزينه 14500 مليون دلار كانادا به پايان رسيد. 70 درصد اين افزايش هزينه مربوط به نرخ بهره بوده است. پس از اين پروژه هيچ نيروگاه هسته اي ديگري در كانادا ساخته نشده است.

هزينه هاي عملياتي

امنيت: اين هزينه ها شامل حفظ ايمني تجهيزات و مواد براي جلوگيري از بروز حادثه،‌ و همچنين محافظت از كاركنان است.

اورانيوم: در سال 2005 قيمت بازار جهاني اورانيوم 44 دلار براي هر كيلوگرم بوده است كه در 2007 به 249 دلار براي هر كيلوگرم رسيده است. ولي در 2009 تقريبا به نصف سقوط كرده است. هزينه سوخت تنها 28 درصد در قيمت تمام شده برق توليدي اثر دارد، بعضي منابع اين مقدار را 16 درصد اعلام كرده اند. دو برابر شدن قيمت اورانيوم باعث افزايش 7 درصدي در قيمت برق توليدي مي شود. با اين حال، تعداد پروژه هاي جديد نيروگاهي رشدي 57 درصدي در چند سال آينده خواهد داشت كه به معناي تقاضاي بيشتر براي اورانيوم است. ضمن اينكه در سال 2006 حدود 45 درصد از تقاضاي جهاني اورانيم از بازيافت كلاهك هاي هسته اي جنگي و عمدتا از روسيه تامين مي شده است كه پيش بيني مي شود اين منبع در 2015 به پايان برسد. بنابراين قيمت اورانيم در آينده افزايش خواهد يافت. استخراج اورانيوم از معادن مخصوصا توسط شركت هاي كوچك در حال افزايش است. با اين حال تكميل چرخه سوخت ده سال يا بيشتر زمان مي برد. با نرخ استخراج فعلي، طبق برآورد آژانس انرژي اتمي، عمر ذخاير اورانيوم تا 100 سال ديگر خواهد بود.

دفع پسماند: تمام نيروگاه هاي هسته اي پسماند هاي راديو اكتيو توليد مي كنند. در آمريكا براي دفع اين پسماندها يك دهم سنت براي هر كيلووات ساعت به صورت حساب برق مشتريان اضافه مي شود. يعني حدود يك درصد قيمت برق.

عمر مفيد نيروگاه: عمر مفيد نيروگاه هاي هسته اي 40 تا 60 سال برآورد مي شود. براي تعطيلي يك نيروگاه اتمي 300 مليون دلار نياز است. تاكنون هيچ نيروگاهي به پايان عمر خود نرسيده است.

بيمه: در آمريكا، سرمايه صندوق  بيمه كننده نيروگاه هاي هسته اي به 10 مليلرد دلار رسيده است.

قيمت هر كيلووات ساعت برق هسته اي: در كشور هاي مختلف بسيار متفاوت است. رژيم قانوني، هزينه هاي زمين، شرايط تامين مالي و در دسترس بودن و هزينه تامين آن، وضعيت زمين شناسي و جغرافيايي محل نيروگاه، دسترسي به آب براي خنك كردن، احتمال زلزله، و دسترسي به خطوط انتقال برق از عوامل تاثير گذار در قيمت برق توليدي اند. در 2003 دانشگاه ام آي تي اين هزينه را 6.7 سنت براي هر كيلووات ساعت محاسبه كرده است. در 2009 اين گزارش با فرض هزينه احداث نيروگاه 4000 دلار براي هر كيلووات به روز شده است و طبق آن هر كيلووات ساعت 8.4 سنت برآورد شده است. براي نيروگاه بوشهر اين عدد را 10 تومان اعلام كرده اند.

پي نوشت يك: يك محاسبه قديمي از اقتصاد انرژي هسته اي را اينجا مي توانيد ببينيد.

پي نوشت دو: سال 1389 هم تمام شد و نيروگاه راه اندازي نشد: باز هم سوخت از قلب راكتور بوشهر خارج شد.

ساخت نيروگاه هاي هسته اي توجيهات ديگري دارد كه هنوز هم بعضي كشورها مثل انگلستان علي رغم هزينه بالا به سراغ آن مي روند، اين هزينه ها براي ايران سر به فلك گذاشته است.

كار نيروگاه بوشهر به باتلاقي مبدل شده كه شاهنشاهي شروع كرده، كلي پول خرج آن شده و نمي شود نيمه كاره آن را رها كرد، هر چه پيش مي رود هزينه بيشتري غورت مي دهد و نتيجه اي ندارد.

نتوانستم جايي پيدا كنم چقدر براي ساخت نيروگاه بوشهر هزينه شده است. اصلا كاري به هزينه هاي سياسي نداشته باشيم. فرض كنيم غربي ها به هر حال بهانه اي براي تحريم ما پيدا مي كردند. هزينه هاي تحقيقات و كارخانه هاي غني سازي را هم در نظر نگيريم. هزينه هاي امنيتي مثل محافظت فيزيكي ار تاسيسات شامل رادارها و سيستم هاي پدافند هوايي و موشكي هم جزو هزينه هاي دفاعي كشور لحاظ شود. فرض كنيم شروع ساخت نيروگاه قبل از انقلاب نبوده و روس ها 14 سال پيش شروع كرده اند. فقط هزينه بهره پول سر به جهنم مي گزارد. بانك ها براي سپرده هاي بلند مدت پنج ساله تبليغ مي كنند پول شما پس از پنج سال دو و نيم برابر مي شود. يعني پس از ده سال بايد دو بار دو و نيم برابر شود. يعني كمي بيش از شش برابر. اين طور كه مهندسين كشور دوست و برادر روسيه پيش مي روند اين كار حداقل 15 سالي طول خواهد كشيد. يعني ساخت اين نيروگاه سه تا دو نيم برابر برآورد اوليه هزينه داشته. يعني بيش از پانزده و نيم برابر!

روسيه خبيث با معطل كردن ساخت نيروگاه بيش از تحريم هاي غرب ضرر به ايران نزده باشد كمتر نزده است!

پي نوشت سه: مجلس محترم دولت را مكلف به ساخت 20 هزار مگاوات برق هسته اي كرده است. با فرض هزينه 4000 تا 5000 دلار براي هر كيلووات، و ساخت چهار ساله هر راكتور، 80 تا 100 مليارد دلار پول لازم است. يا نمايندگان نمي دانسته اند 20 هزار مگاوات يعني چه، يا خبر ندارند چقدر دولت پول دارد يا صنعت گران كشور دوست و برادر روسيه را نشناخته اند، يا اينكه اين تكليف كردن كلا قرار نيست اجرايي شود و مي خواهند بهره برداري سياسي كنند! البته در مورد ماده 134 قانون برنامه پنجم نمي دانم؟ كاش مي شد اين بار روس ها را از ساخت نيروگاه جديد تحريم مي كردند و كنار مي گذاشتند!

مطلب مرتبط ۱: بهايي را که براي غني‌سازي داريم مي‌پردازيم چقدر متناسب با دستاوردهاي آن است؟

مطلب مرتبط ۲: کمیته ای برای بررسی هزینه احداث نیروگاه اتمی بوشهر

مطلب مرتبط 3: نیروگاه هسته ای بوشهر چگونه کار می کند؟